پرسش و پاسخ | صفحه 6

بلی، آنچه ما در این مورد «عرفان نظری و سلوک عملی» در این مورد ما به عقائد گوناگون حق نداریم وارد گردیم. الا اینکه عرفا عموماَ باید در عمل عارف باشند، نه در نظر. نظر عالی است ولی عمل اهم است. عرفا که در عمل بودند، ما تعدادی که خودمان برآنها مومن بوده و هستیم، برایتان نام می بریم. در زمان خودمان از عارف وارسته آشیخ محمدعلی الهی مظفرآبادی، که موطن شان در شهرستان کاشمر بود، یک. و دیگر از این بزرگواران، آسید علی قاضی که شاگردانی بارز، به بار آورده اند. و ملا حسین قلی همدانی، و بسیاری دگر از این بزرگوران که جایش در سایت نیست اگر بخواهید از طریق دگر می توان از اینها نام برد.

سوال کننده: موضوع عرفان، هم قبل از اسلام بوده و هم بعد از اسلام بوده. عرفا در قید مکان و زمان نبوده اند و نخواهند بود. چون عارف در هر مکان و زمان که باشد، یعنی با پیمودن مراحل علمی، یعنی علم الوهیت شناسی به مقام عالی عرفان می رود، یا از طریق اشراقی و انقلاب درون که به یقین بخش اول بسیار مهم و عزیز. اما عرفانی که از هر جهت شایان ذکر است، عرفانِ اسلامی و عرفان تشیع است که از آن جمله محی الدین عربی و تعدادی دگر در این وادی به پیش رفته اند، و نیز در بین علمای تشیع، عرفایی همچون میرداماد، حضرت صدرا و بحرالعلوم و تعدادی دگر که این یکی از دیگری ناب ترند، معرفی شده اند. پس جان مطلب: این مبانی عرفاست اما چگونه و در چه حالتی، با چه وضعی، با چه صفاتی باید به عرفان واقعی بروند، آسوده شبی خواهد و خوش مهتابی و اما موضوع تصوف، بهتر آن است که شما اگر می خواهید تحقیق کنید، به کتبی که پیرامون تصوف نظر داده اند مراجعه بنمایید.

راجع به این موضوع در جوابیه های

پرسش شماره 32بخش عرفانی،پرسش شماره 76  بخش مذهبی  و  پرسش شماره 5 مقدمات فلسفی زیرگروه فلسفه

مفصلاً بحث شده و اگر بخواهید به آنجا مراجعه بنمایید. متشکرم.

شهود، ما نفهمیدیم هدف شما از شهود چیه؟ شهودی که همواره با انسان اند عتید و رقیب، آنها خود تقویت دارند و ارکان آنها تا حد لازم قوی است. اگر هدف از شهود، لحظة فنای جسم است که به شهود برسد، این وابسته به بسیاری ثقالت هاست، که آن ثقالتها بریزد. منظور از ثقالت یعنی تشویش درون، ناپایداری هدف و امثال آن، شهود او قوی می شوند.

با سپاس از پرسش شما، عرفان بر دو گونه است 1) عرفان ذوقی است، و یک عرفان تحقیقی است. عرفان ذوقی تحقیق زیاد لازم ندارد، ولی رسیدن به آن عرفان هم که جای شرح اش نیست، بقا هم ندارد. تا یک مدتی است به فوری منصرف یا منحرف می شود. اما عرفان یقینی و علمی که از گذر فلسفه و حکمت و عرفان حاصل شود این بسیار عالی است هم وفا دارد و هم بقا. جواب از سوال دوم: اما موضوع تهجد از هر جهت زیباست. هم برای عرفان ذوقی اثر گذار است و هم برای عرفان علمی و یقینی. آنچه که می توان در این مورد جواب داد، مدارج و طی نمودن علم و کمال، طبق قانون این عبارت «اطلبوا العلم ولو بالصین» شما جویای دانش باشید هر جا که امکان دارد، و ضرور نیست که انسانی که در مدارج علم الهی دورانی را طی می کند، به منهای علوم دیگر باشد، نه علوم دیگر هم در جای خویش زیبایند و روشنگرا برای صاحبش. اما علوم الهی یا علومی که انسان را برای توحید، برای نبوت، برای انسان سازی و برای ولایت شناسی و عصمت، کارساز است، به یقین آن علوم اهم اند و مقدس اند و اولی.

آنچه خود من استفاده کرده ام، در عرفان کتاب به آن معنی نیست که انسان را بر عمل وا دارد، چون هدف از عرفان، عرفان عملی است نه عرفان قولی و نظری. عرفان همانند قل قلِ جوشش آب است که باید نفس آب بجوشد، قل قل اش بروز آید یا به ظهور آید. دریا باید باشد تا موجش رویت گردد. عرفان هم باید فلسفه و حکمت را هم به درسه درس گیرد از استاد شایسته، و هم بکوشد که آنچه در مزایای این دو اصل نهفته است ثمرش را برگیرد. پس با این مقدمه من نظری درباره آنگونه کتاب ندارم.