پرسش و پاسخ

بسمه‌تعالی پاسخ کلی پرسش شما آن است که بلی، طبق آیات قرآن کریم و روایات ائمة معصومین علیهم‌السلام هم عذاب در عالم متافیزیک هست و هم لذت. هم آتش است و هم نعمت؛ هم وحشت است و هم انس و انیس و حور و غلمان و ما این مطلب را به عنوان یک اعتقاد مذهبی تعبداً می‌پذیریم. اما اگر بخواهید به‌عنوان یک محقق در این وادی وارد شوید یک دوره جلد نهم اسفار صدرایی را به شما پیشنهاد می‌کنیم. برای اینکه پاسخی ریشه‌ای و عالی دریافت کنید باید پاسخ سؤال‌های زیر را بدانید. 1. آیا معاد و حشر انسان جسمانی است یا صرفاً روحانی است؟ 2. در این عالم لذت و رنج از گذر حس و جسمانی است اما باید ببینیم در عالم متافیزیک لذت و عذاب حسی است تخیلی است یا عقلی؟ 3. لذت‌ها و عذاب‌ها در عالم متافیزیک اگر عقلی هم باشد ولی طبق آیات قرآن کریم و روایات ائمة معصومین علیهم‌السلام قطعاً جسمانی هم هستند. اکنون سؤال این است که آیا حس و درک انسان در این عالم با حس و درک در متافیزیک برابر است؟ 4. پس از اینکه اثبات می‌شود حس در عالم متافیزیک قطعاً قابل مقایسه با این عالم نیست باید تحقیق کنیم که آیا لذت ها و عذاب‌ها در متافیزیک خارجی و تجسمی‌اند یا از درون خود انسان برخاسته‌اند؟ که باز در اینجا مباحث مفصلی از نظر آیات و روایات و نظر مفسرین، حکما و فلاسفه مطرح است که باید بررسی شود. 5. سپس قوای شهوانی، سبعی، شیطانی و ملکی در انسان مورد تحقیق قرار گیرد که آیا چنانی که انسان در این عالم نیروی شهوانی دارد آیا در متافیزیک نیز به همین صورت با او خواهد بود؟ 6. اساساً قوای شهوانی، سبعی، شیطانی و ملکی هر کدام چرا و برای چه هدفی در درون انسان نهاده شده‌اند؟ آیا این قوا باید نابود شوند یا باید در جدول صحیح به صورت بالفعل در آیند؟ 7. سپس باید تحقیقی بر غایت خلقت داشته باشیم و هدف از مبدء و معاد را بدانیم. بدانیم که این سیر زندگی و فراز و نشیب‌های آن و پس از آن مرگ و قبر و قیامت در پی چه حقیقتی است؟ 8. سپس بحث زیبای ملاصدرا پیرامون حقیقت بهشت و جهنم و دیواره‌های آن در جلد نهم اسفار ملاصدرا پاسخگوی شما خواهد بود. موفق باشید.

آیة 23 از سورة مبارکة نور مربوط به عذاب آنهایی است که نسبت فحشا به مؤمنین می‌دهند. به نظر می‌رسد باید پرسشتان اصلاح شود.

در مورد بخش اول پرسشتان که آیا روح از جسم حاصل می‌شود؟ بله، ملاصدرا در ابتدای مسیر روح را جسمانیة الحدوث دانسته است. اما عقیدة حضرت استاد موسوی بر آن است که ایشان پس از دورانی که از نگارش اسفار گذشته است در جلد هشتم و نهم اسفار شیوة سخن و تحقیقشان از نفس و روح به گونه‌ای است که نشان می دهد عقیدة ایشان از جسمانیة الحدوث بودن نفس و روح برگشته است بلکه نفس و روح را از عالم علوی می دانند. به طوری که کاملا در تعریف نفس در جلد هشتم اسفار و بحث علت هبوط نفس آشکار است. و اما در مورد بخش دوم پرسش شما که آیا نطفه اول در تکامل روح چقدر مؤثر است، باید گفت هر چند در ادعیه به پاک بودن نطفه انبیا و معصومین تأکید شده است ولی این دلیل بر آن نمی شود که تکامل روح از جسم باشد و این نظر مردود است . قانونی است که هیچگاه از مادر ناقص فرزند کامل متولد نمی‌شود لذا طبق این قانون روح نمی تواند از جسم حاصل شود و ... رجوع شود به تدریس های حضرت استاد موسوی در ذیل جلد هشتم اسفار.

با سلام برای دریافت پاسخ به پرسش شماره 73 از بخش مذهبی مراجعه نمائید. با تشکر

لطفا به پرسش شماره 23  از معاد زیر گروه فلسفی توجه بفرمایید. در صورتی که اشکال جزئی داشتید،‌می توانید مطرح کنید.

عالم متافیزیک برای تاریک دلانی چون ما، عالمی است مجهول و دست نیافتنی اما برای عرفای من الله و الی الله که سیر روحانی دارند و نفس و روحشان در بند جسمشان نیست لزومی ندارد که کسی خبر بیاورد بلکه به راحتی برایشان قابل رؤیت است، چنانی که ملااسمعیل واحد العین استاد حاج ملاهادی سبزواری در همین عالم ناسوتی زیست ولی بهشتی‌ها را در بهشت و جهنمی‌ها را در جهنم می‌دید، اما لب فرو می بست و ... و هزاران نکته دیگر که انشاا... روزیمان شود تا از دروس ناب معاد از جلد نهم اسفار ملاصدرا بهره بگیریم.