پرسش و پاسخ | صفحه 144

خود هستید که باید دریابید از چه گذر و از چه مبانی، یعنی آنچه شما را به حق و به علم و به کمال نزدیک می سازد بهره ور شوید.

با سپاس از توجه تان، بخصوص دلهای پرمهر جویندگان مسیر دانش و نیز آنهایی که در زمینه های آزمایش و پدیدآوردنده ضمیرهای پنهانی هستند. آری، اولاً بدانید ذهن چیزی را نمی پذیرد، خاطره انسان است که نیروهای حسی یا تصویری یا تخیلی را در خود جای می دهد. جهان متافیزیک این نیست، آن است!! یعنی جهانِ پس از این حس، یعنی ناسوت. یعنی پس از اینکه روح و نفس و عقل و سایر مجردات هجرت از تن می نمایند و طبقِ بعضی نظرات به عالم مثال که فوقِ این جهان است، روان می شوند و طبقِ بعضی از نظرات در جهان حیرانی هستند، مجموع اینها را عالم متافیزیک یا عالم قبر یا عالم فوق حس نامند. و در آن جهان است که روانِ انسان، یا عقلِ انسان، یا نفس انسان چیزی را می یابد که لطیف تر از جهان حس می باشد. اگر هدف حضرتعالی از این دریافت، همین است آری، در آن جهان لطیف تر می یابد. و اگر هدف شما آن است که در این جهان ناسوت از نیروهایِ روان و روح بهره ور شوند، افراد با هم متفاوت اند. یک انسان عامی درکش ورای یک انسان با دانش است و درک یک انسان با دانش ورای درکِ یک محقق و یک محقق غیر از یک عارف است، هر کدام اینها به نحوی از نیروی روان بهره ور می شوند و سرانجام نیافتم که هدف شما از این جمله چیست. بدیهی است که انسانی که نیروی علمی و تفکری اش قوی تر باشد، به حقائق زودتر می رسد تا انسانی که از این موهبت بی یا کم بهر باشد. ولی حقیقت امر آن است که علم به تنهایی انسان را به حق نزدیک نمی سازد. علم و تهذیبِ علم، انسان را به حق نزدیک می سازد. یعنی علمی که در او وقار، در او وفا، در او پایداری، در او سلامتی جسم و جان، در او نیروی عالی انسانی موج بزند. جواب از سوال دوم: معاد نه آن است که در خود بیند، معاد آن است که باید بپذیرد، نه ببیند. اصولاً فلسفه معاد آن نیست که کسی در درون خودش معاد را بیابد. بر این باور باشد که معاد جسم و روح با هم هستند و آن هم سراسر آیات قرآن و فلسفه و عرفان مشحون است و پر است.

با تشکر از اینکه رهرو این مسیر هستید، میزان علمی شما را در زمینه فلسفه آگاهی نداریم تا چه حد است اگر مایلید نمودی از آگاهی خویش را به ما اطلاع دهید تا بررسی در اینباره شود در صورتیکه شما مستعد باشید بعدا اطلاع خواهیم داد.

راجع به این موضوع در جوابیه های

پرسش شماره 32بخش عرفانی،پرسش شماره 76  بخش مذهبی  و  پرسش شماره 5 مقدمات فلسفی زیرگروه فلسفه

مفصلاً بحث شده و اگر بخواهید به آنجا مراجعه بنمایید. متشکرم.

در جواب شما، فلسفه عالمِ پس از این جهان، یعنی جهان فیزیک یا جهانِ برزخ که کلمه برزخ واسطه ای است بین این جهان، یعنی جهان ناسوت که بشر و سایر موجودات، تنفس می کنند و جهان نشور و قیامت. فاصله بین این جهان و آن جهان گاهی نامش برزخ و گاهی متافیزیک و گاهی عالمِ پس از این. در اینجا ارواح مردگان معلق اند، اما کیفیت تعلیق آنان ، در اختلاف است. اگر خطاکار باشد، نوعی تعلق و اگر توسطِ در اعمال، و افعال داشته باشند، نوعی و اگر در ردة بالای نیکوکاری باشند، نوعی دگر. و غیر این هم اولیاءا... و اصفیاءا... در جهان جبروت، محو جمال و جلال حق اند.

پس با این مقدمات، این جهان به همان نام هایی که گفتیم، معروف شده اند. اما آن آیه مبارکه، اینها تعبیراتی است که بعضی از مفسرین دارند، همة آیات سیر حق اند و بیان حق اند و کلمات حق اند و هیچ کدام از آیات بر دیگری نمی تواند ادعا کند که آن و این است. ولی بردِ هر آیات، معانی هر آیات، به خودشان اختصاص دارد. بهتر آن است شما به جای این کلمات به مبانی قرآن و تفاسیرِ عالیه قرآن خویش را مشغول دارید.