پرسش و پاسخ | صفحه 2

از اینکه پرسش پیرامون جبر و اختیار است، این بحث کلامی است نه بحث فلسفی. متکلمان یعنی اشاعره و معتزله چیزهایی را بیان نموده اند. در روایات مذهبی هم اشاره به جبر و اختیار شده. بعضی از روایات اشاره به جبر است و بعضی از روایات اشاره به اختیار است. اینکه انسان تصمیم می گیرد و با تصمیم به توان انجام نمی رسد، که عبارتی است از بیان معصوم فرمودند: «العبد یدبر و ا... یقدر» بنده تصمیم می گیرد و انجام ها از سوی باری است، خود حکایت دارد که انسان در جبر مطلق است. یا تصمیم های اجتماع پیرامون سخن گفتن یا امور فرهنگی که جبرا به سوی مدرسه در حالی که روان او آگاهی ندارد، می رود؛ یا جبرا به کاری دست می زند که مشتاق آن نیست، اینها حکایت از روشهای جبری دارد. ولی در برابر این، انسان خود مربی سرنوشت خود است، می تواند غذا بخورد، می تواند غذا نخورد. می تواند بخوابد، می تواند نخوابد، می تواند حرف بزند، می تواند حرف نزند، می تواند جفت انتخاب کند، می تواند نکند، می تواند ابراز دوستی نماید، و می تواند ننماید. و ملای رومی هم گفته ای دارد و آن گفته آن است: اینکه گویی این کنم یا آن کنم خود دلیل اختیار است ای صنم یعنی تو در کارهایت مختاری. اینها مربوط به رویدادها است، اما بحث علمی آن است که هر موجودی که عقل و اراده دارد، در پیدایشش جبری است، ولی در رفتارش اختیاری است. یعنی ابزاری که در درون دارد، آن ابزار عقل اوست، آن ابزار اراده اوست، آن ابزار میل اوست، آن ابزار شوق اوست، پس بطور کلی طیفی از رویدادها را هم می تواند به بروز ببرد و هم می تواند در سکوت بنماید. جان مطلب این شد که: نظام آفرینش در اندازه ها و چهره ها جبری اند، ولی در رفتارها اختیاری اند. «لاجبر و لا تفویض بل امرٌ بین الامرین». نه جبر است، نه اختیار است، بلکه یک روش میانه رویی است بین جبر و اختیار. در منطق قرآن کریم، آیه هایی حاکمند که جبر مطلق را نشان می دهند و آیاتی هم حاکمند، فعل مکلف و اختیار را ابراز می نمایند. این پیرامون پرسش اول.

موضوع را مفصلا ما در همین سایت تذکر دادیم، زیبا آن است که بر آن وارد شوید.

با تشکر از شما، ما کرارا این مطلبی که ابراز نمودید به عناوین مختلف در این سایت جواب دادیم. چون موضوع قضا و قدر یکی از مبانی مهم کلامی است اگر بخواهیم در سایت به جزئیاتش بپردازیم به احتمالی به هدف نرسیم. در صورتی که لزوم است از قضا و قدر آگاهی در حد زیبا داشته باشید، طی شرائطی برایتان ارسال خواهد شد. والا هم موضوع قضا و قدر و هم موضوع وابسته آن، که ازدواج باشد، به همین سایت مراجعه بفرمایید.

ما در این سایت مفصلا در این باره بحث نمودیم بهتر آن است که مراجعه بشود.

موضوع ازدواج ابدا در هیچ جا نیست. تحریک ازدواج در مبانی علمی فراوان است اما از اینکه کسی ازدواج کند یا نکند، آنگونه بیان نشده. برای کسانی که می خواهند ازدواج نمایند، اینگونه گفته شده که نترسند از ازدواج ولی امر صادر نشده. زمانی که امر صادر نشد به یقین در جهان دیگر هم چنین ارتباطی به معنای واقعی نیست. بعضی از بزرگان فلاسفه گفته اند: «در جهان ارواح دو انسان همانند با یکدیگر روان شان در ارتباط است» تا چه حد این سند باشد بیان فلسفه است. ولی جان مطلب آن است که برای ازدواج امری به آنگونه صادر نشده، بلکه تشویق هم شده آنهم نه در هر زمان. در زمان خاص، برای انسان و با وضع خاص باشد، تشویق شده. ازدواج امر فرمانی نیست امر قراردادی است مانند خرید و فروش اجناس است که میلها در اینجا حاکمند نه فرمانها.

خانم الناز اسدزاده: با تشکر. این بیان شما از دید کلی قابل ذکر است. ولی از دید جبر و اختیار که فرمودند «لاجبر و لا تفیض بل امر بین الامرین» که انسان هم اختیار دارد و هم ندارد. یعنی در پیدایش اش جبری است و در عملش اختیاری. این با گفته های شما منافات دارد. هیچگاه حضرت حق تقریر نفرموده اند که انسانی به تیره بختی و سیه روزی رود. این خود انسان است که این شیوه ها را بر اثر عصیان گاهی، بر اثر جهالت گاهی، بر اثر تبلیغ سوء گاهی، بر اثر مطالعه نمودن بعضی از کتب گاهی و ده ها دگر، خویش را مبتلا به این تیره بختی می سازد. والا حضرت باری آنچه به انسان عنایت فرموده، هم خیر است، هم عقل است، هم نفس قدسی است و هم روش های عالی در فطرت قدسی اش نهاده است. این مجملی بود. باز هم اگر لازم شد، موضوعات را تعیین بفرمایید تا جوابهایی که مناسب باشد اگر مستعد بود، بدهیم.