پرسش و پاسخ | صفحه 132

خانم الهه فاخری نیک: از این همه تحقیق و تنزیه و تشویق، که از قلم و بیان تان، ابراز شد، ما چندین برابر هم سپاس داریم و هم تبریک بر گفته های محکم و شیرین و دلنشین شما. آری در متن قرآن کریم موضوع معلم را از عشق بالاتر فرموده است، و آن آن است که «یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه» آری ای رسول ما، ای پیامبر معین و محق ما فرمان ده یا آماده ساز یا تبلیغ نه یا فرمان ده، نخستین لحظه همه چیزت را ای معلم، آراسته بساز. یعنی کتابی که می خواهی از آن به دگران نقل علمی کنی ببین از کجاست؟ و آیا در آن کتاب، گوهر تابان معلق است یا گوهر تابان معلق نیست؟ زیرا از گوهرهای تابان بر دل متعلم قطره ها فرو ریزد، همان قطره ها اقیانوس ها می شوند. اما اگر عشق تنها باشد، در خودش شادی ایجاد می شود و بس. ولی اگر از متنی تزکیه شده مطلب را به دل انسان مزکی یعنی ناب فرو ریزد او با یک انسان سر و کار ندارد آنگاه است که آن یک انسان میلیاردها انسان را انسان می سازد. معنی تزکیه این است. پس تزکیه ها در تعلیم ها مهم اند نه تنها عشق ها. آری عشق مقدم است ولی تزکیه و دریافت مطالبی مالامال پر از گوهرهای حقاق ذی المقدمه اند و ذی المقدمه ها در عالم اصل اند و نتیجه اند. اینکه حضرت عالی می بینید در دل انسانها، انسانی پاک انسانی والا، انسانی شیفته به چشم می خورند اینها از مسیر عشق انسان به انسان نیست اینها از مسیر تزکیه علم است. تا بارقه های علمی مزکی نشوند و در دل مزکی ها فرو نریزند، جهان جلوه سرک نخواهد کشید. یک صدرا پیدا شد، یعنی یک انسانی که در آغاز جوانی هم عشق داشت و هم معرفت داشت و هم کمال داشت اما مزکی نشده بود. آن گاهی که به نزد استادی چون سیدِ داماد رهسپار شد و زانو برای فلسفه و حکمت و عرفان زد، منتهای با شرط مزکا شدن که از استاد در اولین مرحله این را گرفت. یعنی در نخستین گامی که محمد فرزند ابراهیم شیرازی در اصفهان به نزد سید داماد آمد و از او پرسید می خواهی چه کنی؟ گفت می خواهم فلسفه و حکمت بیابم. گفت: اول تزکیه است. تا مزکی نشوی به فلسفه و حکمت و عرفان نخواهی شد. درس که طی شد، سید از صدرا خواست جلو بیا. و بعضی گویند استاد جلو رفت به نزد شاگردش چون او را پربها یافت و اینگونه گفت: ای محمد که پس از این لقب ات صدرا خواهی شد مزکی را یافتی؟ گفت: نه، نیافتم. گفت: به تو می گویم مزکی: آن چه هستی همان باش و بس. نام این مزکی است. دیگر در این وادی و در این چند سطر سایت نمی توانم بیش از این سخن گویم. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل برای اینکه اصل خویش را در این مزکی یابد، که: سینه خواهم شرحه شرحه از فراق تا بگویم شرح درد اشتیاق هر کسی از ظن خود شد یار من از درون من نجست اسرار من اسرار ها از تزکیه ها هستند و بس. تا کسی در وادی دانش از مرحله عشق به مرحله مزکی نرسد اسرار درون خود را نخواهد یافت. ان شاءا... موید در این وادی باشید.

آنچه برای انسان وفا و پایداری دارد، پیمان است. اگر کسی در پیمان باوفا بود همه چیز از او روشن می شود، گویا پیمان کبریتی است که همه اجسام آماده را روشن می نماید. اما راجع به کمالها: کمالها اصلاً نمی توانند یکسان باشند بدانگونه که دریافتها یکسان نیست. انسانی که مطلبی را می یابد، از نیروهای تدبیری و قدرت فکری او هست و هیچ کس در دنیا دیده نشده که فکر اولی با دگری یکسان باشد. که می خواهد این را بسنجد؟ کسی نیست غیر حق و باریتعالی. پس چنانی که دریافت ها مختلف اند کمال ها نیز مختلف اند. ولی یک جمله به شما بگویم که کمالی را بجویید که شما را در وفا و پیمان محکم کند و بس. موفق باشید.

جواب از پرسش اول و دوم: آری این جواب بسیار زیباست و پرسش هم حکیمانه و هم مذهبی است. بلی انسان، راه های مختلف را برای بیدار نمودن وجدانش معرفی نموده اند: 1) عبادتهای مذهبی 2) تحقیقات علمی 3) مسیر حکمت و فلسفه و عرفان 4) در خود فرو رفتن و آگاهی پیدا نمودن از آثار اللهی اینها روش ها و طریق هایی هستند که انسان رفته رفته خودش را می شناسد و حالتِ علمی و عرفانیِ او روشن تر می شود. ولی همه اینهایی که گفته شد، زیبا آن است که از زیر نظر بیان معصومین عبور نماید. یعنی از طریق بیان و کلمات حکیمانه رسول ا...(ص) و بیان و کلمات حکیمانه علی (علیه الصلاه و السلام) و بیان حکیمانه حضرت فاطمه (سلام ا... علیها) و بیان حکیمانه تمام معصومین چهارده گانه برود. یعنی از کلمات حکیمانه آنان به بهترین وجه روشنگرایی درون آگاهی می یابد. لذاست فرمودند: «حب الامام کمنزله ملح فی الطعام» هدف از حب: دوست داشتن امامان معصوم و پیروی نمودن از کلمات حکیمانه آنان ذره ذره های درون بشر را روشن می نماید.

و اما در درون اتم، آری دانشمندان اتم شکاف بر حرکت دوریه یا حرکت غیر دوریه (یعنی حرکت موجی) قائل اند که در درون اتم ها این حرکات حاکم اند. تا همین جا این دانشمندان نظر داده اند، ولی دانشمندان عرفان شناس که از طریق قرآن و روایات اهل بیت و بیان فلاسفه متاله استفاده نموده اند، برآنند که هر موجی و هر اوجی و هر حرکتی که در درون اتم هاست، هم ذکرِ ا... را دارد، هم ذکرِ رسول ا... را دارد و هم ذکرِ علی(ع) و حضرت فاطمه و یازده فرزندان قدیس شان. پس با این مقدمه در درون اتم ها این اذکار حق نهفته اند.

این کلمه که انسان ها بیش از یک جفت دارند، این را فعلاً به ما واگذار نکنید. بروید با آنها که در این سیرند. که این سیر را از نظر مذهب نمی پذیریم. به جفت انسان فکر نکنید. به درستی عمل انسان فکر کنید که چه انسانی در عالم والا و برجسته و از سیر عمرشان چه کسانی بهره ور می شوند. سیرتان را به این نکته ها طی کنید نه به گفته کف بین ها و رمال ها!

موضوع عنقا یکی از اصطلاحات عرفانی است. عنقا نه یک صنم حسی است، عنقا یک صنم مَثَلی است. او را در مثال تعریفش می کنند. مانند همان منطق الطیر عطار که گاهی می گوید مثلاً قلة قاف. این قلة قاف یک چیز محسوسی نیست. این یک ضرب المثل است (مانند کلمه سیمرغ). که کلمه سیمرغ ضرب المثل است. «ریزه خوار او هر موجود و عنقاند» هدف این است که از زمین تا عرض همه زیر پوشش رحمانیت حضرت حق نهفته اند. یا مثلاً ”گفتة عنقا“، ”کوهِ عنقا“، ”حرکتِ عنقا“، اینها را بعضی به عنوان ضرب المثل آورده اند. نه اینکه بخواهیم بگوییم این در فلان جاست و در فلان مکان.