پرسش و پاسخ | صفحه 131

آری، همان ترک تعین و خودیابی و در خود و برای خود بودن، معظم ترین تاریکی هایی است که در کمین روشنایی های انسان نهفته اند. و یافت حضرتعالی درست است و حق همین است. و اما پیامبران الهی، چون وجودشان واسطه رحمت خلق و خالق است، و آنچه واسطه خلق و خالق باشند(باشد) باید از هر نقصی و هر کاستی در امان باشد و فلسفه نفرین نقصی است که در نهاد انسان نفرین گرا نهفته است. و هرآنگاه که مُقدِم بر نفرینِ شیء یا کسی بشود، در حقیقت می خواهد جبران نواقص درونی خویش را به مرحله عمل برساند. و پیامبران چون ناب و کاملند، با این فلسفه نفرین نکردند. آیا حق نفرین هم نداشتند؟ این بحثی است که بعضی از محققان اثبات حق نفرین برای پیامبر نموده اند. اما خودمان (محقق و فیلسوف متاله حضرت استاد موسوی) بیانمان این است: ما از آن گروهی هستیم که نمی توانیم پذیرا گردیم که ناب مشوب به ناقص باشد. و چون او یعنی پیامبر الهی در ناب سیر دارد، و جان مطلب آن است که با مقدمات ذکر شده نفرین نمی نماید.

هدف از ناگواری، گاهی نقص بر نظام زندگی است. یعنی زندگی هر موجود، طبق مرادش عمل نمی شود. این یک معنی ناگوار است. این ربطش به حسرت و برتر خواهی انسان است و ربطی به اله ندارد. انسانهایی که دائماً برای رفاه زندگی در اندوه اند، اینها بی توکّلان(بی توکل) حق اند و هم از آنهایی هستند که از شعاع و اشراق عقل و همت عقل بهره نگرفته اند. و اینها در دیگ های جوشان زندگی می جوشند و هیچگاه آرامش خاطر نخواهند داشت. پس مجموع این ناگواری ها و اندوه روی ها وابسته به نواقص هر موجود است. و اما اندوه ها، گاهی معنی صبر و بردباری را به او نهیب می دهند. یعنی در هجر یاری و درگذشت عزیزی و امثال این اگر باشد، این نه از سوی خداست، بلکه از سوی نبض طبیعت است. و نبض طبیعت اینها را می طلبد. آیا در این نبض طبیعت، اگر به حادثه های اندوه غرق گردد و هستی اش را بدهد، چه ثمر دارد؟ و چه بهره؟ چه کسی، یعنی چه بهره ای دارد؟ جواب: برای مزید وقار و معنویت او هست. پس جان مطلب این شد که اندوه هایی که گرداگرد انسان را فرا می گیرند، گاهی در خود انسان خلاصه می گردد که این جز وزر و وبال و خستگی چیز دگر را به همراه ندارد و گاهی از غوغاهای طبیعت ثمره، و نتیجه آن مزید بر معنویت انسان است. لذاست اکثر اولیاء حق به این شق دوم به اندوه ها پر شوند. مثلاً بعضی از آنها به اندوه کمال ماندند. به سوی کمال رفتند به هر علت سدّ آن کمال گشت. به سوی یاری رفتند، آن یار سالم از آب در نیامد. و به سوی حقی رفتند، آن حق در حقیقت به بازی گرفته شد. پس اندوهی که اینگونه باشد، برای مزید معرفت و وقار هر انسان است. و اما موضوع رسالات واجب الوجود: سعی کنید بفهمید و سپاس کنید. تا نفهمید بیخود سپاس نکنید که شما را به حادثه های حسی غیر از واقعی نزدیک می سازد. و آنکه کارش حسی باشد، سرانجام کارش به بیهودگی کشیده خواهد شد. از شما می خواهیم هر میزانی که در رساله واجب الوجود وارد می شوید، هم از نظر لغت، هم از نظر معنی، هم از نظر موضوع و هم از نظر مفاهیم و هم از نظر نتیجه عالی بنگرید. و اگر اینها را در جان خود از خود آنها یافتید، سپاستان از جان خواهد بود. اگر به آن مبانی واقعی نرسیدید سپاس دارید ولی از گلو به بالا دارید!! آن که سپاسش از گلو به بالا باشد، با وفا نخواهد شد.

ما شما را هم به پاسخ بیانتان تبریک می گوییم. ولی این را بدانید که روز معلم یک روز نیست. همه لحظه ها که انسان بیان نو و پدیده ای نو را بیابد همان روز، روز معلم است. انشاءا... موفق باشید.

خانم الناز اسدزاده: با تشکر. این بیان شما از دید کلی قابل ذکر است. ولی از دید جبر و اختیار که فرمودند «لاجبر و لا تفیض بل امر بین الامرین» که انسان هم اختیار دارد و هم ندارد. یعنی در پیدایش اش جبری است و در عملش اختیاری. این با گفته های شما منافات دارد. هیچگاه حضرت حق تقریر نفرموده اند که انسانی به تیره بختی و سیه روزی رود. این خود انسان است که این شیوه ها را بر اثر عصیان گاهی، بر اثر جهالت گاهی، بر اثر تبلیغ سوء گاهی، بر اثر مطالعه نمودن بعضی از کتب گاهی و ده ها دگر، خویش را مبتلا به این تیره بختی می سازد. والا حضرت باری آنچه به انسان عنایت فرموده، هم خیر است، هم عقل است، هم نفس قدسی است و هم روش های عالی در فطرت قدسی اش نهاده است. این مجملی بود. باز هم اگر لازم شد، موضوعات را تعیین بفرمایید تا جوابهایی که مناسب باشد اگر مستعد بود، بدهیم.

با سپاس از شما؛ معاد که پرسیدید ‹جزء کدام از صفات است؟...› پرسش، پرسش عالمانه است. جواب: از عدل الهی است. چون قانون عدل، یکی از قوانین ثوابت در جهان آفرینیش است. گو اینکه بسیاری گویند عدل زادة از ظلم است، یعنی اگر کسی در جهان ظلم نبود، عدالت هم معنی نداشت! این موضوع خیلی سند نیست و این موضوع قابل رد است. اگر هم قابل رد نباشد، محققان با او کاری ندارند. قانون عدل، مانند ارکان ساختمان است که ساختمان اگر بی استوانه باشد، یعنی بی ستون باشد، سقوف یا سقف ها محال است در حد تعادل بر آن ساختمان استوار گردد. پس پایه ها باید محکم باشند تا سقف ها آرام. و عدالت هم که بعضی از نظردهندگان گویند زاده از ظلم است، این را ما(محقق و فیلسوف متاله حضرت استاد موسوی) خیلی نمی پسندیم. ما عدالت را استوانة توحید می دانیم، یعنی ستونهای جهان آفرینش. به دیگر عبارت، عدالت عبارت است از اندازه ها و زیبایی ها. یعنی اگر زیبایی ها، که در جهان، جلوه ها را ارائه می دهند، ریشه اش را بخواهند، از ‹عدالت› است. به دیگر عبارت یک اتومبیل که به راحتی در خیزش است، این از عدالت آن دستگاه است. یعنی جایگاه آب، جایگاه نیروی حرارتی، جایگاه گردش و جایگاه توقف در اینها در حد نظام زیبایند. و هرگاه که اتومبیل بماند، نظمش نابود شده، هر چند اندک باشد. پس معاد جزء لوازم عدالت و زیبایی های حضرت حق است که هم زیباکاران به پاداش می رسند و هم زشت کاران به کیفر رسند. اگر عدالت نباشد و زشت کاری را به کیفر ببرند آزرده می شود، که چرا مرا کیفر دادند؟! اما آنگاهی که بیابند این کیفر بر اثر ناامنی عمل او هست، دیگر خودش قانع خواهد گشت. اما سایر ادیان، آنها از عدالت نمی دانند، از تعصب می دانند. ملت موسی، ملت عیسی و ملل دیگر که قائل به معادند، این معاد را نوعی خیرخواهی به حساب آوردند، نه از عدالت. در خیرخواهی ترحم است، و حضرت حق کارش ترحم نیست. کارش در اصل واقعیت هاست. پس نظر آنها راجع به اصل معاد به خوبی قابل قبول نیست. خود معاد قابل قبول است ولی فلسفه معادشان ناقص است.

از اینکه این همه ابراز بزرگواری فرمودید ممنون و متشکریم. آری، مانند شما هستند که خموش را به تحریک نزدیک می سازند و خفته را بیدار. یعنی در غوغاهای زمان، انسانی پاک و مخلص و قدردانی چون حضرت عالی علت می گردید که تحقیق های علمی و فلسفی و حکمی روشن تر و زیباتر گردد و به پرسش آن آیه هم که اقدام نمودید، به نظر خودمان جواب وافی را ارسال نمودیم از شما ممنون و متشکریم.