بسم ا... الرحمن الرحيم

زندگي شيخ مفید : شیخ مفید (اعلی الله مقامه) و توقیعات حضرت حجت(عج) به ایشان

محمد بن محمد بن نعمان معروف به ابن معلم.

او در رمضان 330  تولد يافت و در سال 413 هجري درگذشت و در 83 سال عمر پربركت، ‌180 كتاب نوشت.

او مبدع علم اصول شد و بعد از ايشان سيد رضي و سيد مرتضي اين علم را گسترده كردند و به زمان بحرالعلوم كه رسيد، توسعه يافت.

شيخ مفيد كتاب‌هاي عجيبي نوشت. از آن جمله حديث منزلت، «أنت مني بمنزلة هارون من موسي الا لا نبي بعدي» را به صورت كتابي در ولايت علي بن ابيطالب(ع) نوشت و ديگر حديث ثقلين، «إني تارك فيكم الثقلين كتاب الله و عترتي لن يفترقا حتي يردا علي الحوض» نام يكي از كتب ايشان است...

اما از نكات مهم زندگي شيخ مفيد(اعلي‌الله‌مقامه)، توقيعات حضرت حجة ابن الحسن (ارواح‌العالمين‌لَه‌الفداء) به ايشان است:

توقيعات حضرت حجت عموماً در غيبت صغري بوده است. جز به دو نفر كه در غيبت كبري توقيع دادند:

1. شيخ اسدالله بروجردي، استاد شيخ مرتضي انصاري[1]؛ زماني كه شيخ به دلائلي آزرده شده بود، حضرت حجت(عج) طي توقيعي دستوراتي را به ايشان دادند و فرمودند: ‌آرام باش، نترس ما تو را از پشت پرده حفظ مي‌كنيم.

2. توقيع حضرت حجت(عج) به شيخ مفيد(أعلي الله مقامه)

به ايشان سه توقيع آمد. يعني سه نوبت امام زمان با امضاي مباركشان براي شيخ مفيد نوشتند.

مدرك اين موضوع در كتاب «بحجة الآمال» است كه صاحب اين كتاب، عالم بزرگوار و زاهد، محمدعلي علياري بوده است كه در سير زندگي شيخ مفيد اين نكته‌ها را دارد و نيز در كتاب الإحتجاج على أهل اللجاج متن اين توقيع آمده است:

«لِلْأَخِ السَّدِيدِ وَ الْوَلِيِّ الرَّشِيدِ الشَّيْخِ الْمُفِيدِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ أَدَامَ اللَّهُ إِعْزَازَهُ مِنْ مُسْتَوْدَعِ الْعَهْدِ الْمَأْخُوذِ عَلَى الْعِبَادِ»

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

أَمَّا بَعْدُ سَلَامٌ عَلَيْكَ أَيُّهَا الْوَلِيُّ الْمُخْلِصُ فِي الدِّين...[2]

در قسمت اول، حضرت حجت(عج) با عبارت «يا أخ السديد» شيخ مفيد(أعلي الله مقامه) را مخاطب قرار مي‌دهند. يعني مي‌فرمايند:

اي برادر محكم من! اي برادر نيرومند من !

«ادامَ اللَّهُ تَوْفِيقَكَ لِنُصْرَةِ الْحَق‏»

اي برادر من، خدا توفيق تو را در ياري دين مستمر دارد!

«اعْتَصِمُوا بِالتَّقِيَّةِ مِنْ شَبِّ نَارِ الْجَاهِلِيَّةِ ... وَ كَفَاهُمُ الْمُهِمَّ بِرِعَايَتِهِ لَهُمْ وَ حِرَاسَتِهِ فَقِفْ أَيَّدَكَ اللَّهُ بِعَوْنِهِ عَلَى أَعْدَائِهِ الْمَارِقِينَ مِنْ دِينِهِ»

آقاي مفيد، كمي هم تقيه كن كه جاهل‌ها نمي‌توانند تو را بشناسند ولي اين را بدان ما نخواهيم گذاشت گزندي از آن‌ها بر جان مبارك تو وارد شود. اين يك مورد از توقيعات حضرت حجت(عج) به شيخ مفيد بود كه البته زمانش معلوم نيست.

وَ وَرَدَ عَلَيْهِ كِتَابٌ آخَرُ مِنْ قِبَلِهِ ص يَوْمَ الْخَمِيسِ الثَّالِثِ وَ الْعِشْرِينَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ وَ أَرْبَعِمِائَةٍ نُسْخَتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ الْمُرَابِطِ فِي سَبِيلِهِ إِلَى مُلْهَمِ الْحَقِّ وَ دَلِيلِهِ

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

سَلَامُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّاصِرُ لِلْحَقِّ الدَّاعِي إِلَيْهِ بِكَلِمَةِ الصِّدْقِ فَإِنَّا نَحْمَدُ اللَّهَ إِلَيْكَ ...[3]

و ديگر از توقيعات، روز پنج شنبه 23 ذيحجه سال 413 هجري قمري (يعني دقيقاً سال رحلت شيخ)، اين‌گونه آمد:

«أيها الناصر الحق»، يعني اي كسي كه نصرت دين ما را داري. حق دين ما را ادا مي‌كني... و سپس حضرت مفصلاً درباره‌اش نوشته‌اند.

وَ كَتَبَ فِي غُرَّةِ شَوَّالٍ مِنْ سَنَةِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ وَ أَرْبَعِمِائَةٍ نُسْخَةَ التَّوْقِيعِ بِالْيَدِ الْعُلْيَا صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَى صَاحِبِهَا هَذَا كِتَابُنَا إِلَيْكَ أَيُّهَا الْوَلِيُّ الْمُلْهَمُ لِلْحَقِّ الْعَلِيِّ بِإِمْلَائِنَا وَ خَطِّ ثِقَتِنَا فَأَخْفِهِ عَنْ كُلِّ أَحَدٍ...[4]

سپس در روز سه‌شنبه غره شوال در سال 412 هجري اين عبارت آمد:

«الملهِم للحق»

يعني آن كسي كه دين حق، به او الهام شده...

لذا شيخ مفيد(أعلي‌الله‌مقامه) سه توقيع از حضرت حجت(عج) دريافت داشتند.

رحلت شيخ مفيد

و زماني كه ايشان رحلت نمودند، ديدند يك سيد بزرگوار، كنار جنازه شيخ مفيد گريه مي‌كند. يكي از شاگردان ايشان را در عالم خواب ديد، پرسيد: استاد او كه بود؟

فرمود: آن امام زمان بود كه بر جنازه من گريه مي‌كرد.

اول ايشان در خانه‌شان فوت كردند. در كرخ بغداد بودند، اندامشان در آن‌جا بود، سپس ايشان را بردند كنار قبر موسي بن جعفر(عليه‌السلام) دفن كردند. همين كه دفن كردند، ديدند سيد بزرگواري روي قبرش اين‌گونه نوشت:

اين بزرگوار با انگشتش روي قبر شيخ مفيد نوشت: من نمي‌خواهم نداي منادي‌اي كه مي‌گويد «شيخ مرد» بشنوم و روز رحلت تو، روز بزرگي براي اهل بيت هست يا بود.

هر چند اين تن تو در قبر پنهان شده، اما در حقيقت تمام توحيد، تمام علم در تو مقيم بوده است!

اين مطلبي است كه حجة بن الحسن(عج) درباره ‌شيخ مفيد نوشته است!