«بسمه تعالی»

«واجب الوجود جزء امور ذهني نيست!»

در آغاز محقق و فیلسوف متأله حضرت استاد موسوی خطاب به تو جوینده حقیقت اینگونه می‌فرمایند:

آیا تابحال پرنده‌ای را دیده اید که در کنار جریان آبی فرود آید و قطره‌ای از آب در منقار گیرد و باز به پرواز آید؟

بدانید عمر من و شما هم برای سیر در حقیقت واجب الوجود چون برچیدن قطره ای از اقیانوسی لایتناهی است، هر چند به این عجزمان مقریم, به طوافش برآییم تا ساکت نباشیم.

ü    واجب الوجود آن که ذات او مقتضای وجود است، مقتضی یعنی "لاغیر", یعنی غیر آن نه. آن که ذات او مقتضی وجود است ذات باری است.

ü    ذات او در وجود محتاج غیر نیست.

ü    واجب الوجود مقابل ممتنع الوجود و ممکن الوجود است.

ü    هستی او ناگزیر است یعنی باید باشد.

ü    واجب الوجود قائم به ذات است و هیچ علت نپذیرد.

ü    بعضی این پرسش نموده اند که واجب الوجود را آیا می توان جزء امور ذهنی دانست؟ یا جزء معقولات ثانی؟

مثل لفظ کلیت؛ ما کل در خارج نداریم, کل در ذهن ماست. مجموع فردها کل اند، جای این کل در ذهن است نه در خارج. فرد حیوان در خارج است اما نوعیت او در ذهن.

واجب الوجود مانند کلی نیست که در ذهن باشد، یا مانند نوع و جنس نیست که در ذهن باشد، او هست.

توجه داشته باشید چون موضوع سیر در ذات قدیس واجب الوجود از محالات علمی است، یعنی هیچ کس توان پرکشیدن به این جهان و فوق جهان جلوه و رشحات قدیسیت او را ندارد، ما هم با ابزار ناتوان علمی و فکری به سوی این لایتناهی نظر می نماییم و بس. همان گونه که خس توان وصول به عمق دریا را ندارد, فکر هیچ انسان هم به ذات ذاتیتش توان رسیدن که سهل است توان ادراکش را هم نخواهد داشت.

این که مشاهده نمودید، مقدمات از نظر متن و جمله ها اندک، اما از نظر معانی لاحد، از همین جهت نقص خیزش فکر و روان است.

امید بر آنیم که این وادی را ذره ذره بپیمائیم و شما هم ما را یاری دهید

به انتظار اشراقاتی که در این گذر سهممان شاید بشود باشید.

 بخشي از تدريس محقق و فيلسوف متأله حضرت استاد موسوي

1386/2/14